Inleiding
Als de gezondheid van vrouwelijke atleten wordt besproken, ligt de focus vaak op training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, herstelvermogen en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten kunnen een significante invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden, maar worden nog te vaak in de topsport vermeden als gespreksonderwerp. Recente voorbeelden van topsporters die dit taboe doorbreken, zoals Jutta Leerdam, Zheng Qinwen en Fu Yuanhui, dragen bij aan bewustwording over de impact van de menstruatiecyclus op vrouwelijke atleten. Het is belangrijk om meer aandacht te besteden aan menstruatiegezondheid om prestatieveranderingen, hormonale verstoringen en ondersteuning van vrouwelijke sporters te begrijpen.
De vrouwelijke atleet
Bij vrouwelijke atleten is voldoende energie essentieel voor gezondheid, lichaamsfuncties en sportprestaties. Lage energiebeschikbaarheid, zoals bij Low Energy Availability (LEA), kan leiden tot Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S) en verstoringen in verschillende systemen in het lichaam, waaronder de hormoonhuishouding, botgezondheid en immuunsysteem.
RED-S en endocriene veranderingen
RED-S kan zorgen voor verstoringen in de hormonen, met name in de hypothalamus-hypofyse-gonade-as, wat kan resulteren in menstruatiestoornissen en andere endocriene veranderingen. Deze verstoringen kunnen niet alleen de algemene gezondheid en sportprestaties beïnvloeden, maar ook de mondgezondheid negatief beïnvloeden.
Invloed van hormonale veranderingen op de mondgezondheid: Orale weefsels zijn gevoelig voor hormonale schommelingen, wat kan leiden tot een afname van speekselproductie, veranderingen in de samenstelling van speeksel, gevoeliger tandvlees en verhoogde ontstekingsactiviteit in de mond. Deze veranderingen kunnen leiden tot een verhoogd risico op tandheelkundige aandoeningen zoals cariës en parodontale problemen.
Naast hormonale veranderingen zijn er ook andere mechanismen waardoor RED-S de mondgezondheid kan beïnvloeden, zoals voedingstekorten, immuundisfunctie, uitdroging en het gebruik van sportvoeding.
Klinische implicaties
Zorgverleners, waaronder mondhygiënisten, moeten alert zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Een multidisciplinaire aanpak, met samenwerking tussen verschillende zorgverleners zoals sportartsen, diëtisten en mondhygiënisten, is essentieel voor preventie en behandeling.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat ontstaat door lage energiebeschikbaarheid en hormonale verstoringen, met negatieve gevolgen voor de gezondheid, sportprestaties en mondgezondheid van vrouwelijke atleten. Het belang van een integrale benadering, waarbij zowel systemische als mondgezondheid wordt meegenomen, wordt hiermee benadrukt.
Referenties:
Lage energie bij vrouwelijke atleten
